پرسش: آیا آیت‌الله‌العظمی سیستانی مخالف نظریه ولایت فقیه و موافق جدایی دین از سیاست هستند؟
آیت‌الله‌العظمی سیستانی، موافق پیوند دین و سیاست و قائل به ولایت فقیه در سه حوزه «افتاء، قضاء و امور حسبیه به معنی موسّع آن» هستند. از این رو، در زمینه رهبریِ سیاسی جامعه، ولایت را برای فقیه جامع‌الشرایط در راستای حفظ نظام مملکت اسلامی، که مقبول عامه مؤمنان باشد، پذیرفته‌اند.
(ر.ک: مقاله «تبیین نظریه ولایت فقیه با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله سیستانی»، مجله معرفت سیاسی، ۱۳۹۳ش)
پرسش: آیا آیت‌الله العظمی خوئی با نظریه ولایت فقیه مخالف بود و نظر دیگری داشت؟
آیت‌الله العظمی خوئی فقیه را مُجاز به تصرف در امور حسبیه (امورى كه شرع، راضى به تعطيل آن نيست) می‌دانست، ولی برای او ولایتی بر انجام این امور قائل نبود و معتقد بود ولایت تنها شأن امام معصوم است. از این نظر، فقیه تنها جواز و حق تصرف در امور حسبیه به عنوان یک تکلیف شرعی و واجب کفائی را دارد، نه حق ولایت به عنوان یک منصب تفویض شده از جانب امام معصوم.(خوئی، التنقیح فی شرح العروه الوثقی الاجتهاد و التقلید، ص424) برخی از فقیهان معاصر مثل آیت‌الله معرفت معتقدند اختلاف نظر آیت‌الله خوئی با سایر فقیهان، اختلاف لفظی است و در معنا، همان نظر مشهور است و فرق چندانی میان «حق تصرف» و «حق ولایت» وجود ندارد.
(معرفت، ولایت فقیه، ص54)